Wat moet mijn dochter gaan studeren in het AI-tijdperk?

Mijn dochter kiest een studie in interessante tijden. Ik hoop dat ze verstandiger kiest dan ik deed. Zo probeer ik te helpen.

Toen ik 17 was, koos ik economie. Breed, flexibel. Ik dacht dat ik verstandig bezig was. Alleen: ik kwam er al snel achter dat de vrienden die techniek of scheikunde hadden gekozen meer plezier in hun studie hadden. En daarna toch gewoon bij Morgan Stanley en McKinsey belandden. Bovendien hadden zij ingenieur of chemicus kunnen worden als ze dat hadden gewild. Ik had deuren dichtgedaan zonder dat ik doorhad dat ik ze dichtdeed. Eerst specialiseren, later verbreden. Achteraf kijk je een koe in de kont ;-)

Wat moet mijn nageslacht dan gaan studeren in 2027, met AI die overal aan knabbelt?

Het internet staat vol met lijstjes en adviezen. De meeste spreken elkaar tegen, en de doelpalen verschuiven maandelijks. Ik heb veel tijd besteed aan de zakelijke en maatschappelijke gevolgen van AI. Nu is het voor ons een kernonderdeel van een studiekeuze.

AI schudt niet alleen de kaarten over welke beroepen het gaan redden. AI verandert de optimalisatiefunctie zelf.

Toen ik 17 was, was de vraag: specialiseren of verbreden. In 2027 denk ik dat vier andere criteria zwaarder wegen. Welke menselijke eigenschap of specialiteit is "onvermachineerbaar" en dus het mikpunt voor wie jong is van lijf, van geest, of van allebei?

• Wees interessant. Ja, machines maken tegenwoordig kunst, medicijnen en wiskundige bewijzen. Maar naar mensen kijken die iets doen is leuker, en onze sociale rangorde heeft zuurstof nodig. Over tien jaar zijn de wereldkampioenschappen voetbal, schaken of meeuwenimitatie populairder dan ooit. Leer iets maken, iets opvoeren, iets bouwen. Word het soort persoon dat anderen in de zaal, op het podium of aan tafel willen hebben.
• Oordeel goed. Machines hebben geen moeite met beslissen, maar met goed beslissen? Oordeelsvermogen vraagt dat er iets op het spel staat. Een ervaren mens met een staat van dienst, een netwerk, een lichaam, een karakter en gevolgen om mee te leven, beslist fundamenteel anders dan een machine. Zoek vroeg uitdagingen en gevarieerde projecten op. Oordeelsvermogen is niets anders dan samengeperste ervaring.
• Bezit iets. AI kan dat niet. In een economie waarin machines het werk doen, vloeit het rendement naar wie het kapitaal, de machines, de data en het intellectueel eigendom bezit. Het praktische advies is ongemakkelijk maar simpel: bouw zo snel mogelijk bezit op. Investeer in de AI-revolutie in plaats van er alleen als werknemer aan mee te doen. Spaar. Mik op een goedbetaalde baan, binnen ethische grenzen. Het rendement wordt hoog, en met een beetje geluk kom je dichter bij de top van de bavianenrots.
• Wees aanspreekbaar. Je kunt een taak aan een machine uitbesteden. Maar de verantwoordelijkheid blijft bij een mens liggen. Die persoon tekent. Die persoon wordt aangeklaagd. Die persoon wordt ook betaald. Kies een pad dat je in die stoel brengt. Dat overlapt deels met bezit, maar er zijn genoeg inspecteurs, toezichthouders en politici die weinig bezitten en toch een vertrouwenspositie hebben.

Zo kwam ik tot een bescheiden raamwerk, maar nu is mijn dochter aan zet. Geneeskunde scoort goed op alle vier de criteria, zeker de zorg voor kinderen. Het is aanspreekbaar, empathisch, en de vraag groeit en is elastisch, oftewel vrijwel onbeperkt. Sociaal werk wordt onderschat: veel menselijke betrokkenheid, veel empathie, veel verantwoordelijkheid, AI-bestendig op de punten die ertoe doen, en in een onrustige wereld gaat de vraagcurve maar één kant op. Het onderwijs hoort ook in dat rijtje. En horeca en hotelmanagement, als er ergens groeimarkten zijn dan daar.

De rode draad is niet prestige. Het zijn menselijk vertrouwen, verantwoordelijkheid, context en aanwezigheid.

Programmeren en adviseren? Twijfelachtig als starter. De rol verandert op een manier die ervaring en brede vaardigheden beloont; mensen zoals wij (sorry) kunnen met AI alleen doen waar vroeger een heel team voor nodig was. Deze ooit veilige loopbaankeuzes ogen nu twijfelachtig, en de werkloosheid wordt zichtbaar.

Elke tiener kan slechter doen dan de no-go studies mijden, naar een goede instelling gaan en daarna systematisch vaardigheden, netwerk, kapitaal en reputatie opbouwen. De school zelf doet er nog steeds toe. Je vrienden worden je netwerk en leren je meer van waarde dan welk college ook. Net als vroeger, maar meer nog.

Of ik zojuist het loopbaanadvies-equivalent van mijn eigen economiestudie heb opgeschreven, moet nog blijken. Vraag het me over twintig jaar nog eens. Dan hebben mijn dochter, en het lot, besloten of ze logopedist wordt, cruisedirecteur, of Europees kampioen meeuwenimitatie.